Hangi koşullarda tazminat alabilirim?

1475 sayılı iş kanunu kıdem tazminatıyla ilgili düzenlemeleri 14.maddede yapmış çalışanların hangi hallerde kıdem tazminatı alma haklarının doğduğunu kapsamlı bir şekilde açıklamıştır. Kıdem tazminatı, kişilerin çalıştıkları süreler dikkate alınarak hesaplanan ve kanunda tazminat almaya izin veren durumların gerçekleşmesiyle işveren tarafından işçiye verilen bir tutardır.

Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için öncelikle son çalışılan işyerinde 1 yılı doldurmuş olmak gerekmektedir. Buradaki önemli olan konu kişinin aynı iş yerinde oluşudur. İşyerinin el değiştirmesi ya da işverenin değişmiş olması yasal haklar üzerinde değişikliğe sebep olmamaktadır. Kıdem tazminatı belli şartlar meydana geldiğinde işveren tarafından hak  sahibine ödenebilmektedir. Bunlar;

  • İşveren tarafından ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı haller dışında kalan sebepler
  • İşçinin sağlığı ile ilgili sıkıntılı bir durum yaşaması
  • İşçinin işyerinde iyiniyet ve ahlaki kurallarla bağdaşmayan muamelelere maruz kalması
  • İş yerinde işin durması
  • İşçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kıdem tazminatı başvurusunda bulunması
  • Askerlik nedeni ile
  • Yaşlılık aylığı almaya yaşın dolmamasına rağmen gün ve prim açısından doldurarak hak kazanılması
  • İşçinin ölümü ile

Bu şartlardan biri gerçekleştiğinde kıdem tazminatı hakkı kazanılır.

Hangi hallerin varlığı kıdem tazminatı alınmasına engel olur?

  • kadınlar hamilelik veya doğum hallerinde işi bırakırlarsa bu istifa olarak değerlendirilir ve Kıdem tazminatına konu yapılmaz.
  • Ücretlerle ilgili olan tutar, asgari ücret sınırlaması ile ilgili olup bunu üzerindeki tutar1475 sayılı kanunda yer almamış bunun iş sözleşmesinde belirtilmesi gerektiği söylenmiştir. İş sözleşmesinde bununla ilgili bir husus yoksa o zaman işverenin değerlendirmesi esas alınır. İşçi buna uymaz ise istifa etmiş sayılarak Kıdem tazminatına hak kazanamaz.
  • Kıdem tazminatı kişinin işinden kendi isteği ile istifa etmesi durumunda sözkonusu olmaz. Burada kişinin bu fiili yapmasına zorlayıcı birtakım durumların meydana gelmesi gerekmektedir.

Kıdem tazminatı tutarı aylık brüt kazanca yine kişiye düzenli olarak sağlanan para değerindeki menfaatlerin eklenmesi ile bulunan miktardır .Buna ,yemek,yol,ikramiye ,giyecek ,eğıtım,yakacak…gibi yardımlar da dahil edilerek kıdem tazminatı hesaplanır. Kıdem tazminatı hesaplanırken belirlenmiş tavan miktar vardır. Kişinin yüksek maaş almış olması kıdem tazminatının o miktar nispetinde yüksek olacağı anlamına gelmez. Kişinin alacağı maksimum kıdem tazminatı ,5434 sayılı emekli sandığı kanununda belirlenmiş olan bir yıllık emeklilik ikramiyesini geçemez denmiştir. Kıdem  tazminatı 818 sayılı borçlar kanunu gereğince 10 yıllık zamanaşımına tabi olup, hak talebinde bulunulabilecek azami süredir. Kıdem tazminatı üzerinde damga vergisi dışında hiçbir kesinti yapılamaz. Kişinin 1500 tl’lik bir kazancı var ve 9 yıldır bu işyerinde çalışıyorsa 1500×9=13500Tl -damga vergisi şeklinde kesinti yapılarak ödenecek miktar bulunur.

Kişilerin işten haklı kabul edilen sebeplerle ayrılmaları halinde iş kanunu hükümlerince işveren tarafından işçiye ödenen kıdem tazminatı son alınan brüt ücrete diğer parasal yardımların eklenerek kıdem süresi ile çarpılması yoluyla bulunur.İş sözleşmesi belirtilen sebeplerle son bulmuş kişiler zamanaşımı süresini de  dikkate alarak bu haklarını kullanabilirler.

Bir önceki yazımız olan İşsizlik Maaşı Başvurusu için Gerekli Belgeler başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ