Varlık Fonu Nedir? Nasıl Kuruldu? Amacı Nedir?

Bazı ülkeler tarafından başarı ile uygulanarak pekçok projeye kaynak temini sağlayan varlık fonu Türkiye’de de uygulama alanı bularak Türkiye varlık fonu yönetimi a.ş şeklinde 2016 yılında kuruldu. Türkiye ‘nin bütçe dengeleri dikkate alındığında bu fonun oluşan bütçe fazlalığından beslenmediğini görürüz. Hâlihazırda bu tip varlık fonları bütçe fazlası veren ülkelerin kaynaklarını bir havuzda toplayıp daha sonra ortaya çıkacak giderleri finanse etme amacıyla kurdukları yapılardır.

Örneklerini rusya,çin,norveç,katar gibi ülkelerde gördüğümüz varlık fonları petrol ihracatı nedeniyle oluşan bütçe fazlası veya emtialardan elde edilen gelir fazlasının aktarılması ile kurulmuşlardır Fakat benzer durum Türkiye için geçerli değil. Türk ekonomisi bütçe fazlası veren bir ekonomi olmadığından bu tip bir yapıya duyulan ihtiyaç düşündürücüdür.

Varlık fonu ile amaçlanan nedir?

  • yerli ve yabancı şirketlerin payları ile
  • Türkiye ve yurt dışında kurulan ihracatçılara ait paylar
  • borçlanma araçları ile kıymetli madenler ve emtiaya dayalı olarak ihraç edilen sermaye piyasası araçları
  • fon katılma payları
  • kira sertifikaları
  • gayrimenkul sertifikaları
  • özel tasarlanmış yabancı yatırım araçları ile diğer araçların alım satımını yapmak

Varlık fonu hangi hallerde kurulur?

Bir ülke ekonomisi bütçe fazlası veriyorsa bu kaynak artışı kendisini alternatif yollardan birine sokarak bu gelirin değerlendirilmesine neden olur. Bu kaynak bazen vergi oranlarının düşürülmesine bazen mevcut harcamaların artmasına bazen borç varsa süresinden önce kapanmasına bazen de varlık fonu gibi kaynakların bir havuzda toplanacağı bir sisteme neden olur. Varlık fonu gelecek nesile refah düzeyi artmış bir ekonomi bırakmayı benimsemiş bir oluşumdur.

Varlık fonunun vergi ve denetimi hakkında neler söylenebilir?

Bu kurum kazancı gelir ve kurumlar vergisinden muaf olup katma değer vergisinden bazı alanlarda muafiyet sözkonusudur. Kurum, özel kurum olarak değerlendirildiğinden denetimi Sayıştay tarafından değil özel denetçiler tarafından yapılır.

Özelleştirme fonu ile varlık fonu arasındaki  bağ nedir?

Varlık fonunun kuruluşuna karar verildiğinde bu fonun ödenmiş sermayesinin tamamının özelleştirme fonundan karşılanmasına karar verildi. Yani 50 milyon olan kuruluş sermayesinin tamamı özelleştirme fonu kaynaklı olup yine burada gerçekleşecek olan nakit fazlasının da varlık fonuna devri sözkonusu oldu

Hükümet, bu fonu kanal ıstanbul,üçüncü havalimanı, üçüncü köprü gibi yatırımlar için ihtiyaç duyulan finansmanı sağlamak için bütçe harici bir kaynak oluşturmuştur. Bazı devlet kurumlarının ziraat bankası ,tpoa,botaş, PTT, Borsa İstanbul, TÜRKSAT Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme AŞ, Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü ve Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün (ÇAYKUR) bu fona  devri muhalefetin eleştirilerine neden olmuştur. Zira siyasi kanadın seçim dönemlerinde ihtiyaç duyacağı finansmanı örtülü bir şekilde bu kaynaktan finanse edeceği veya zarar eden bazı kurumların bu kaynaktan sağlanan gelirle perdeleneceği iddia edilmektedir.

Bir önceki yazımız olan Beyaz Eşyada ÖTV, Mobilyada ve Konutta KDV İndirimi başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ